فیلمسازان البرزی در نخستین کارگاه فیلم‌سازی جشنواره بین‌المللی فیلم ۱۰۰ با تدریس هادی مقدم‌دوست، گرد هم آمدند.

البرز – نخستین کارگاه آموزشی پانزدهمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم ۱۰۰ در سطح کشور، با عنوان «صد راه برای رسیدن به ایده فیلم ۱۰۰» و با تدریس هادی مقدم‌دوست، فیلمنامه‌نویس و کارگردان شناخته‌شده سینمای ایران، به همت حوزه هنری استان البرز در کرج برگزار شد؛ رویدادی دو روزه که با حضور حدود ۵۰ نفر از فیلمسازان جوان و مستعد استان، به بستری برای کشف، پرورش و تبدیل ایده‌های خام به روایت‌های کوتاه و تأثیرگذار تبدیل شد.
این کارگاه در روزهای ۱۵ و ۱۶ خردادماه ۱۴۰۵ در سالن میلاد کرج برگزار شد و به عنوان نخستین برنامه آموزشی جشنواره بین‌المللی فیلم ۱۰۰ در مسیر برگزاری پانزدهمین دوره این رویداد، میزبان فیلمسازانی بود که با انگیزه حضور در یکی از مهم‌ترین جشنواره‌های تخصصی فیلم کوتاه کشور، به دنبال ارتقای مهارت‌های ایده‌پردازی و روایت در قالب فیلم‌های صدثانیه‌ای بودند.
آغاز مسیر جشنواره از البرز
برگزاری این کارگاه در استان البرز، نقطه آغاز سلسله برنامه‌های آموزشی پانزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم ۱۰۰ به شمار می‌رود؛ جشنواره‌ای که به دبیری محدثه پیرهادی، شهریورماه ۱۴۰۵ برگزار خواهد شد و طی سال‌های گذشته به یکی از مهم‌ترین عرصه‌های کشف استعدادهای جوان در حوزه فیلم کوتاه و روایت‌های خلاقانه تبدیل شده است.
کارگاه «صد راه» با رویکردی تخصصی طراحی شده بود و تنها فیلمسازانی امکان حضور در آن را داشتند که پیش‌تر تجربه ساخت فیلم کوتاه را در کارنامه خود ثبت کرده بودند. همین موضوع موجب شد فضای کارگاه از سطح آموزش‌های عمومی فراتر رود و به محیطی برای گفت‌وگوی حرفه‌ای میان فیلمسازان و استاد کارگاه تبدیل شود.
ایده؛ محصول حساسیت به جهان پیرامون
هادی مقدم‌دوست در این کارگاه، مسئله «ایده» را از زاویه‌ای متفاوت مورد بررسی قرار داد. او به جای ارائه فرمول‌های کلیشه‌ای برای ایده‌یابی، تلاش کرد توجه شرکت‌کنندگان را به نحوه مواجهه هنرمند با جهان پیرامون جلب کند.
به اعتقاد او، ایده پیش از آنکه محصول تخیل صرف باشد، نتیجه حساسیت و ادراک انسان نسبت به اتفاقات، تصاویر، صداها و احساساتی است که هر روز با آن‌ها مواجه می‌شود. از نگاه مقدم‌دوست، نقطه آغاز هر روایت جایی است که چیزی بر ذهن و احساس هنرمند اثر می‌گذارد؛ لحظه‌ای کوتاه که اگر دیده و ثبت شود، می‌تواند به یک داستان تبدیل شود.
او در جریان مباحث کارگاه توضیح داد که بسیاری از ایده‌های ماندگار نه از رخدادهای عجیب و خارق‌العاده، بلکه از ساده‌ترین لحظات زندگی روزمره متولد می‌شوند؛ از یک تصویر ناگهانی، یک جمله کوتاه، یک سکوت معنادار یا حتی یک حس گذرا.
از صدا و تصویر تا خلق موقعیت دراماتیک
یکی از محورهای اصلی کارگاه، بررسی مسیرهای مختلف شکل‌گیری ایده بود. مقدم‌دوست ایده‌ها را از منظر منشأ ادراکی آن‌ها دسته‌بندی کرد و به ایده‌های شنیداری، بصری و احساسی پرداخت.
در این بخش، شرکت‌کنندگان با این موضوع آشنا شدند که چگونه یک صدا، یک گفت‌وگوی کوتاه، یک تصویر غیرمنتظره یا حتی یک تجربه عاطفی می‌تواند به نقطه شروع یک روایت سینمایی تبدیل شود. او همچنین نقش حواس پنجگانه در فرآیند ایده‌پردازی را تشریح کرد و بر اهمیت توجه فیلمساز به جزئیات تجربه زیسته تأکید داشت.
مقدم‌دوست معتقد است هرچه دامنه دریافت‌های حسی نویسنده گسترده‌تر باشد، امکان کشف ایده‌های تازه نیز افزایش می‌یابد. به همین دلیل بخشی از مباحث کارگاه به تمرین حساسیت ادراکی و شیوه مشاهده جهان اختصاص یافت؛ مهارتی که به باور او یکی از مهم‌ترین سرمایه‌های یک فیلمنامه‌نویس محسوب می‌شود.
عبور از ایده‌های «یه‌جوریه» به روایت‌های مؤثر
از مهم‌ترین بخش‌های کارگاه، تحلیل ایده‌هایی بود که به تعبیر رایج میان نویسندگان، «یه‌جوریه» هستند؛ ایده‌هایی که جرقه اولیه آن‌ها شکل گرفته اما هنوز به درام تبدیل نشده‌اند.
مقدم‌دوست در تحلیل این وضعیت به سه عامل اصلی اشاره کرد: فقدان تنش در موقعیت، نبود پیامد مؤثر برای رویدادها و نداشتن خواست مشخص از سوی شخصیت اصلی.
او توضیح داد که در فیلم صدثانیه‌ای، ضعف‌های ساختاری بسیار سریع‌تر از سایر قالب‌ها آشکار می‌شوند، زیرا محدودیت زمانی اجازه پنهان شدن پشت توصیف‌ها یا فضاسازی‌های طولانی را نمی‌دهد. در چنین قالبی، هر لحظه باید حامل تغییر، کشمکش یا کنش باشد و روایت باید از همان ثانیه‌های ابتدایی مسیر خود را پیدا کند.
به گفته این فیلمنامه‌نویس، زمانی که موقعیت، خواست شخصیت و مانع در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند، حرکت دراماتیک آغاز می‌شود و ایده قابلیت تبدیل شدن به فیلم را پیدا می‌کند.