باسمه تعالی

اللَّهُ نُورُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ

خداوند نور پدیدآورنده آسمان‌ها و زمین است

این بیانیه، اعلام موضعی روشن در زمانه‌ای است که زبان تصویر، بیش از هر دوره‌ای، می‌تواند هم «حقیقت» را آشکار کند و هم آن را پنهان سازد. ما، به‌عنوان اعضای شورای سیاست‌گذاری جشنواره ۱۰۰، بر این اصل پای می‌فشاریم که سینما صرفاً ابزار «بیان» نیست؛ کنشی آگاهانه در نسبت با حقیقت، عدالت، کرامت انسانی و مسئولیت تاریخی است. این همان «قیام‌لله» در عرصه روایت است: برانگیخته‌شدن برای آشکار کردن ِ آنچه نباید نادیده بماند. چنانکه فرمود: «أَن تَقوموا لِلَّهِ مَثنی وَفُرادی: دو نفر، دو نفر یا یک‌نفر، یک‌نفر برای خدا قیام کنید.» این موعظه یگانه، دعوتی است به قیامِ آگاهانه؛ چه در خلوتِ خود با خویشتن و چه در اجتماعِ برانگیختگان و آزادگانِ خودشِکن و اهریمن‌شکن.

شعار این دوره - « تو یکی نِه‌ای، هزاری... تو چراغِ خود برافروز» - صورت‌بندی فشرده همین تعهد است: آغازِ مسئولیت فردی، در دلِ وضعیت جمعی. هر فیلم‌ساز، با چراغِ روایت خود، «یکی» نیست؛ هزاری است، اگر با خودآگاهی تاریخی خود بداند که این چراغ را برای چه مرامی و در چه مسیری افروخته است. تجربه مستند و مکرر تاریخ سینما نیز نشان داده است که یک روایت دقیق، عمیق و صادق، می‌تواند افق‌های روشنی پیشِ روی درکِ عمومی بگشاید و مسیر سرنوشت جمعی یک ملت را به سوی سربلندی تضمین کند.

در این لحظه از تاریخ ما و جهان، «بی‌طرفی» نامِ دیگری‌ست برای نادیده گرفتن. و نادیده گرفتن، نخستین گامِ فروپاشی ذاتِ انسانی است. ازاین‌رو، در عین احترام به تنوع دیدگاه‌ها، سلیقه‌ها و پیچیدگی‌های جامعه بزرگ ایرانیان، بر ضرورت «صراحت» و وضوحِ موضع در نسبت با «حقیقت» تأکید می‌کنیم. خَلق و خلاقیت هنری، معرکه مبارزه است و هر اثر هنری، یک موقف و محراب. مبارزه‌ای دائمی میان عزت و ذلت، میان حق روایت یا محرومیت از آن.

این لحظاتِ سخت و پیچیده، ما را نه به سکوت که به هوشیاری دعوت می‌کنند. به مسئولیت‌پذیری.

امروز، همه هنرمندان عرصه تصویر - که وطن را پاس می‌دارند و فرهنگ و هنر ریشه‌دار این سرزمین را جوهر هویت و نیروی پایداری در برابر تهدیدات می‌دانند – را به حضور در این میدان مبارزه و به میثاق مشترکِ دقت، صداقت و مسئولیت دعوت می‌کنیم تا با ثبت واقعیت، سدی در برابر انکار بنا کنند. رجا و رنج را همچون اکسیری قاب بگیرند که روزمرگی را به تجربه‌ای جهان‌شمول و بی‌مرز بدل می‌کند. و در برابر هرگونه تلاش برای عادی‌سازی یا فراموشی این جنایات، ایستادگی ورزند. چراکه ما می‌دانیم: انسانِ امروز دو بار زخمی می‌شود. یک‌بار از خشونت بمب‌هایی که بر سر انسان‌ها فرومی‌ریزد و بار دیگر از دنائتِ روایتی که این جنگ را همراهی و توجیه می‌کند. سینمای مسئول، دست‌کم از تکرارِ زخمِ دوم پرهیز می‌کند. و نیز در برابر تقابل‌های ساده‌انگارانه می‌ایستد که جامعه‌ای تاریخی و هویت زنده و پویای تمدنی کهن را به شمارِ زندگان و مردگان فرو می‌کاهند.

این فراخوان، برای کسانی است که می‌دانند: روایت، فقط بازگوییِ جهان نیست؛ بازسازیِ آن است. برای کسانی که پذیرفته‌اند هر تصویر، هر کلمه، بخشی از نبردِ معناست. و برای کسانی که هنوز باور دارند می‌شود، در دلِ شهرآشوب بحران‌ها که تاریکی و خاموشی را تجویز می‌کنند، چراغی برافروخت.

ما از آثاری استقبال خواهیم کرد که از بُرناییِ «واکنش» عبور کرده و به بُرومندیِ «کنش» می‌رسند؛ آثاری که نه‌تنها مشاهده می‌کنند، بلکه می‌پرسند، می‌سنجند و افق ادراک را گسترش می‌دهند. چنین سینمایی، بر پیوند عقل و عاطفه استوار است: عاطفه‌ای که فهم را عمیق‌تر کند و اندیشه‌ای که احساس را از سطحی‌نگری نجات دهد. این پیوند، شرط لازم برای تبدیل اثر هنری به کنش فرهنگی در طراز برانگیختگی تاریخی ملت ایران است.

جشنواره ۱۰۰ در انتظار «همگان» نشسته است و به امید «یکی»ها. در نگاه ما، «یکی» عدد نیست؛ سرآغاز است، چراغ است. و چراغ اگر روشن شود، دیگر تنها نمی‌ماند؛ نور سرایت می‌کند، چنانکه امید بی‌اجازه تکثیر می‌شود. این همان سنت الهی است: از «قیام‌لله» فردی تا «بعثت» جمعی؛ سنتی که یقین داریم در قالب موجز اما مؤثر یک فیلم ۱۰۰ ثانیه‌ای نیز تحقق می‌یابد.

تو یکی نِه‌ای، هزاری

پس چراغ خود را برافروز

نه برای آنکه شب فوراً تمام شود

بلکه برای آنکه نشان دهی هنوز

در این جهان

کسی هست که تاریکی را به رسمیت نمی‌شناسد...

 *شورای سیاست‌گذاری جشنواره فیلم‌های ۱۰۰ ثانیه‌ای*

در روزهایی که تاریخ ایران به عزت و غیرت، ورق می‌خورد...